En Marea: nova política atrapada por vellas prácticas.

Unha maioría activista transversal aposta pola construción dun partido-movemento de novo tipo para encarar o risco de que a esquerda galega, exemplo de confluencia, innovación e unidade, sexa un gran experimento errado.

Brais Fernández

brai.png

As últimas semanas falouse moito da constitución do “novo suxeito político” catalán, o novo partido impulsado por Ada Colau e os Comúns e a súa crise con Podemos. Por desgraza, pasou bastante desapercibida a nova fase na que entrou En Marea, o “novo suxeito político” galego, que culminou recentemente un longo proceso de constitución interna. Ocórrenseme dúas razóns. A primeira é que as cousas que ocorren en Galiza importan menos, quizais porque nese país de países chamado España hai nacións “sen Estado” de segunda clase. A segunda é que o proceso non terminou de forma excesivamente glamurosa, senón que máis ben culminou (temporalmente) tal e como a “nova política” xurou que non ía terminar xamais: escasa discusión pública, maniobrerismo interno, guerra de camarillas e volta ás vellas dinámicas de aparello. Isto, lonxe de ser noticia, é algo tan habitual que xa nin xera interese.

A esquerda galega foi presentada desde AGE (Alternativa Galega de Esquerdas) como un exemplo de confluencia, innovación e unidade. Con todo, o “implacable laboratorio da historia” pode terminar investindo os termos do exemplo, convertendo a En Marea nun gran experimento errado. Pero, que pasou?

A situación: xénese e xeografía.

En Marea elixiu unha nova coordinadora, constituíndose como partido político. Expliquemos un pouco a organigrama da formación: a xente votou nunhas primarias un “consello” formado por 35 persoas, o cal, á súa vez, elixiu a coordinadora. Este órgano dirixirá o partido, administrando os fondos e o desenvolvemento da política cotiá: é dicir, será o motor do “aparello” do novo partido. Ata aí todo normal: a crise estala porque Luís Villares, o xuíz candidato, decidiu conquistar a voceiría do novo partido pactando coas dúas listas minoritarias no Consello, arrastrando a un sector da maioría, e excluíndo a lista coa que se presentou ás primarias. Unha manobra digna da política da restauración, na que liberais e conservadores cambiaban de alianzas de forma extremadamente flexible. A “parlamentarización” da política tamén chegou aos novos suxeitos: o importante é sobrevivir, sexa como sexa.

En Marea naceu nas eleccións do 20 de decembro de 2015 como candidatura unitaria, coa vocación de ser un suxeito de suxeitos. Progresivamente foi evolucionando cara a un espazo de encontro entre os diferentes dispositivos da esquerda galega, coa idea de converterse nunha ferramenta que superase as anteriores liñas partidarias, non disolvéndoas, pero si xerando estruturas comúns o suficientemente fortes e estables como para que todos os actores tivesen que participar nelas. Con todo, o proceso terminou ao revés. Nin as Mareas municipalistas, nin o sector maioritario de Anova, nin Esquerda Unida, nin Podemos forman parte da nova dirección, o cal di moito non só da pluralidade, senón da escasa representatividade da coordinadora.

No caso de Podemos Galicia, a imbricación máis sólida que tivo con En Marea é o famoso tuit de Pablo Iglesias co que pechaba o pacto para as eleccións galegas que finalmente gañou Feijóo. O equipo dirixente de Podemos en Galicia combina en doses igualmente perigosas o mesianismo autorreferencial e unha ousadía impensable en calquera outro partido-sucursal: é evidente que Podemos só existe en Galicia grazas ao impulso estatal. Falto de raíces e de cadros, cunha base militante minguada, cun Consello Cidadán totalmente inoperativo e partido en dous, Podemos desenvolveu en Galicia unha política baseada nunha axitación interna que tensa ás súas escasas bases fronte ao perigo do nacionalismo e a disolución, o cal se traduce na percepción de que, dalgunha forma, En Marea rouboulle o espazo e a visibilidade que a Podemos correspondíanlle por dereito propio. Aínda que a forma de expresarse deste fenómeno adquire en ocasións tinguiduras delirantes, hai parte de verdade no asunto.

A pesar de que de Podemos Galicia se han ido indo os militantes máis susceptibles de implicarse na construción dun proxecto como En Marea -a maioría das veces silenciosamente e sen ir facelo público-, é unha realidade que Podemos ten en Galicia un electorado propio que non ten ningunha outra marca, aínda que comparta espazo con outros actores. Nin Galiza é unha illa á marxe das dinámicas estatais nin Galiza é unha provincia de Madrid: Podemos é a referencia dun sector previamente non politizado das clases medias e da clase obreira urbana ao que non chega o resto da esquerda galega. Dalgunha forma confusa e turbulenta, a dirección de Podemos Galicia intúeo e aférrase a iso para xerar unha situación que lle permita seguir xustificando a súa existencia. Sendo consciente de que Pablo Iglesias xamais permitiría unha ruptura da alianza electoral con En Marea, toda a súa política está condicionada por aquela máxima de Gramsci: “Non se considera o suficiente o feito de que moitos actos políticos débense a necesidades internas de carácter organizativo, ou sexa, que están vinculados ás necesidades de dar coherencia a un partido, a un grupo, ou a unha sociedade”.

Os compoñentes orixinais de AGE, EU e ANOVA tampouco pasan polo seu mellor momento. EU sempre foi unha organización pequena en Galicia, moi vinculada a certos sectores do movemento obreiro a través de CCOO. Aínda que non sufriron moitas perdidas, viron cortocircuitado un certo crecemento organizativo previo á irrupción de Podemos. A súa opción estratéxica parece ser a de “aguantar”: non moverse demasiado, non implicarse moito en nada, manter posicións institucionais e, se cabe, se En Marea colapsa, estar listos para explorar un “Unidos Podemos” versión galega.

ANOVA, a escisión “movementista” do BNG liderada por Xosé Manuel Beiras, vive nunha crise político-existencial desde o seu nacemento. Dividida e desarmada, moi minguada a nivel militante, converteuse nun “quero e non podo” cuxo futuro como organización quizais estea moi ligado ao inevitable destino biolóxico de Beiras. Para que nos fagamos unha idea da profundidade do desastre no que vive ANOVA. En ANOVA hai unha maioría, unha minoría e unha escisión. Son precisamente a súa minoría e a súa escisión (CERNA, un grupúsculo cuxa cara pública máis visible é unha exdiputada tránsfuga) as que permitiron dar a Luís Villares ese golpe de man, proclamándose portavoz a cambio de dar o control de En Marea a estas camarillas. Todo iso cun Xosé Manuel Beiras esgotado e canso, cuxo ciclo político merecería terminar doutra forma. Teórico brillante, político de talento, aberto aos novos movementos como poucos, lector de Giovanni Arrighi, Fanon e Michael Lowy nun país no que a esquerda leu demasiado a Mao e Stalin, a súa xenialidade teórica só é comparable á súa incapacidade como organizador. Levantando e sostendo a Villares coa súa autoridade moral, só conseguiu o efecto contrario ao que se propuña: hoxe En Marea está máis lonxe de ser un espazo unitario e amplo, mentres que os cadros máis valiosos e capaces de ANOVA están cada vez máis dispersos ou repregados.

A pata municipalista é a que quizais mellor resista o impasse no que se atopa En Marea, aínda que non sen dificultades. O espazo municipalista máis dinámico do panorama galego, a Marea Atlántica coruñesa, foi desde o principio o motor político do proceso constituínte do novo suxeito político galego. Pondo ao seu servizo todo o seu capital político, alcaldía e alcalde incluídos, ao que se engade un núcleo de cadros forxado durante anos nos movementos sociais, a súa derrota simboliza a traxedia de En Marea. A Marea Atlántica coruñesa xogou un papel de dinamizador que non se viu excesivamente recompensado polos resultados: incapaces de “coar” nin un deputado para a lista do Parlamento galego, o seu proxecto de xerar espazos de base fundamentados no local foi sistematicamente taponado polos demais axentes (fóra dun sector de ANOVA e unha minoría de Podemos crítica coa dirección actual). Víronse obrigados a resistir en minoría no goberno de Coruña, mentres loitaron por manter vivo o asemblearismo municipalista. Con todo, a súa capacidade para vertebrar o municipalismo galego segue sendo un factor moi relevante, aínda máis se pomos encima da mesa que, aínda que empequenecidas, as candidaturas locais son dos únicos espazos de base unitarios que conseguen manter, ata certo punto, o espírito orixinal do movemento.

As fracturas de fondo.

Aínda que as discusións en En Marea resolvéronse dunha forma completamente aparateira, hai unha serie de factores políticos que estiveron no fondo das tensións, crises e manobras. Todo o espazo político galego foi removido nun ciclo convulso e extremadamente violento. O 15M xerou un novo espazo social, no que o protagonismo foi dunha nova xeración procedente das clases medias urbanas en proceso de precarización. A política galega, por moito que o negasen os dinosauros, cambiou para sempre: novas gramáticas e novos repertorios de mobilización que puñan no centro a segmentos da cidadanía anteriormente á marxe da vida pública.

A onda de participación do 15M reproduciuse con forza, aínda que con outros compoñentes, nas orixes de Podemos. Círculos dinámicos, amplos e tumultuosos, incapaces de ser gobernados. O “peche” de Podemos en Vistalegre non provocou un transvasamento de toda esa enerxía nin aos espazos municipalistas (mellor organizados, pero menos multitudinarios). En Marea, pola súa banda, naceu como unha coalición electoral, sen espazos de organización estables por abaixo, iniciando o seu proceso constituínte nun momento de refluxo da participación popular. Chegou tarde, pero non podía darse antes: dependía da vontade instituínte das súas pezas, da súa capacidade para priorizar o tecer pacientemente e de forma xenerosa novas estruturas políticas. O discurso do “desborde cidadán” non se ten correlacionado en ningún momento cun amplo fluxo, non se correspondeu co ánimo popular.

Así, a esquizofrenia publicitaria tan común na “nova política” terminou sendo unha trampa: cando o que se correspondía coa realidade era combinar a articulación hexemónica no electoral coa construción de estruturas de proximidade, militantes e sólidas, o delirio “plebiscitario-competitivo no que estivo inmerso En Marea levou a unha situación extremadamente “embarazosa. A participación decaeu bruscamente: 1500 persoas participaron nas últimas primarias para escoller o Consello. Ao non existir estruturas sólidas nin desborde cidadán, os minguados partidos (ningún conta, sendo moi xenerosos, con máis de 100 activistas) puideron facer e desfacer como quixeron ante a pasividade da base social de En Marea. O modelo de hiperliderazgo directamente importado de Podemos terminou, como non podía ser doutra forma, en ridículo: a única figura de carisma comparable a Pablo Iglesias é Xosé Manuel Beiras, pero, como toda repetición termina en farsa, o poder terminou concentrado nunha figura cun perfil político tan baixo como Luís Villares.

Doutra banda, hai unha fractura propia de toda a sociedade galega que tamén se reproduciu en En Marea. A minoría que tomou o control do novo partido ten un proxecto e unha composición máis vinculados a unha orientación política “ruralista”. Isto significa que consideran que o fundamental é implantarse neste ámbito, nicho de votos tradicional do Partido Popular, para así comerlle terreo nos seus propios feudos. Aínda que este argumento ten un núcleo de verdade, tamén é certo que para construír unha maioría social hai que basearse nos sectores máis dinámicos socialmente: e eses atópanse nas cidades, como se demostrou tanto no 15M como nas vitorias municipalistas. Este feito contrasta co romanticismo irredutible e moralizante de certos sectores do nacionalismo galego máis conservador, hoxe atrincheirados na coordinadora de En Marea: a liña política da actual dirección de En Marea leva a marxinar da construción do proxecto aos sectores urbanos sen ter bases sólidas no rural. Non parece a mellor estratexia para sumar unha maioría alternativa ao PP.

Con todo, hai esperanza, a condición de non caer na frustración e de aprender dos erros. Todos os procesos, por moi tortuosos que sexan, clarifican. Na Marea galega existe unha maioría activista transversal en todos os partidos e dispositivos que aposta pola construción dun partido-movemento de novo tipo. Ese espazo conta con deputados e deputadas e con moitos dos militantes máis cualificados da esquerda galega: En Marea segue sendo a súa creación, aínda que usurpada polas manobras palaciegas de camarillas que se moven cómodas na política de despachos e acordos escuros, pero incómodas no debate democrático, na asemblea, no intercambio de ideas. Organizar esa maioría, evitar xogar no terreo de xogo que propón o “thermidor” burocrático e xerar unhas estruturas o suficientemente sólidas como para converterse nun espazo común: as razóns para retomar o proxecto orixinal de En Marea seguen vixentes. As posibilidades, aínda que ensombrecidas e un pouco máis tristes, tamén.

Brais Fernández forma parte da redacción de Viento Sur e é editor en Sylone. É militante de Anticapitalistas.

Artigo orixinal en ctxt.es

1º de maio. Organizar o conflito

pescanova

Dende a Revolta de Haymarket de 1886, o 1 de maio non é unha data calquera para a clase traballadora. Historicamente foi un día para a conmemoración, para recordar un pasado de loitas, de dereitos arrincados, pero tamén para visibilizar a nosa clase e revindicar os dereitos por conquistar. Porque, a pesar da fragmentación, dos ataques, das derrotas, a clase traballadora segue a ocupar o papel central no proceso de produción: sen nós, non se move o mundo. E por moito que o pretendan agochar, a nosa clase móvese e segue a dar batallas día a día, dende a loita das traballadoras de Pescanova contra a precarización até a loita de Ferrovial contra a segregación. A nivel global atopamos a folga xeral de Brasil e as mobilizacións masivas en China e India. É nesas loitas onde se constrúe forza, onde se desenvolven organización e conciencia.

Sen embargo, nunha realidade laboral cada vez máis desestruturada, con masas de precarias sen apenas dereitos laborais, e illadas en moitas ocasións, onde a folga aparece algunhas veces como un recurso limitado, é preciso acadar novas formas de conflito, como amosaron a PAH e o seu xeito de exercer sindicalismo social construíndo comunidade por enriba dos marcos tradicionais, das diferenzas corporativas, da delimitación entre traballadora e parada, con respostas imaxinativas como foron os escraches. Reconstruír as relacións perdidas e superar o sindicalismo de concertación o único horizonte para agregar forzas e xerar a nosa propia institucionalidade, dende o cotiá até os grandes obxectivos.

Galiza está a vivir con especial intensidade o proceso de degradación das condicións laborais. Esténdese como unha praga a subcontratación, mentres que os novos empregos que se xeran son de baixa calidade e se amplía a fenda salarial entre homes e mulleres. As políticas da Xunta, alumnas aventaxadas da austeridade de Rajoy, contribúen a agudizar estes desequilibrios. Negros neboeiros amosan no horizonte, caracterizado por unha ausencia de expectativas, ante a cal a maioría da mocidade vése obrigada a ter que elexir entre un traballo precario ou ben abandonar Galiza. Porén, o pasado está inzado de exemplos de conciencia, determinación e dignidade, dende a loita de Ferrol e Vigo no 72 ata as máis recentes mobilizacións do naval ou o telemarketing, que amosan que a clase faise camiñando, que os dereitos peléxanse. Só organizando o conflito, artellando espazos comúns, superando fragmentacións, conseguiremos facer valer os nosos dereitos e poderemos comezar a camiñar de cara a mudalo todo de base

A crise das refuxiadas e a Europa Fortaleza

As políticas neoliberais e as intervencións dos Estados occidentais están a empurrar a milleiros de persoas a abandonar as súas casas e a soportar unhas condicións de vida onde nin sequera as súas necesidades básicas están cubertas.

O espolio de recursos, os intereses xeoestratéxicos ou os acordos de libre comercio xeran fame, empobrecemento, guerras e éxodos. A UE e os seus Estados membros non poden mirar para outro lado cando chaman á súa porta as consecuencias das súas inxerencias externas.

As cifras de acollida son irrisorias. Salvo contadas excepcións, a UE e os seus Estados membros non están a facer os deberes en materia de acollida de solicitantes de asilo.

Hai diñeiro para rescatar a bancos e para construír custosos portaavións, pero se nos vende como imposible destinar unha ínfima porción deses fondos a rescatar persoas.

Escapen dun tipo de guerra ou doutro, teñan dereito recoñecido ou non ao asilo, só unha administración criminal podería engaiolar a persoas, mallar a familias enteiras e cortar o paso a menores de idade con concertinas e campos de internamento.

Por toda Europa xorden brotes de odio racial. Racismo e peche de fronteiras, unha vella pantasma europea que volve chamar ás nosas portas ante a inacción de quen nos gobernan. O fundamentalismo de mercado e o nacionalismo xenófobo alíanse para reforzar unha Europa fortaleza chea de fronteiras que segrega os Dereitos Humanos dos intereses do capital transnacional. Muros que non mostran outra cousa máis que o medo de quen os levantan.
Pero non hai aramados, pelotas de goma nin murallas que freen as ansias de vivir con dignidade afastados da pobreza e dos fanatismos, chámense islamita ou neonazi. E o mellor perforador desas barreiras chámase internacionalismo solidario.

A solidariedade exprésase mobilizándonos, como na histórica manifestación de Barcelona do 18 de febreiro co berro unánime de “Queremos acoller” e tamén nos milleiros de voluntarias que acudiron aos campamentos de refuxiadas para axudar a atender as súas necesidades máis básicas.

Unha desas persoas voluntarias, Víctor de la Fuente, coordinador do proxecto de cooperación de Pangea Solidaria e que traballou no campo de refuxiadas de Katsikas (Grecia) nos traerá a súa experiencia internacionalista, a testemuña dunha Europa sen barreiras capaz de estender conciencia por enriba dos valados.

“A crise das refuxiadas e a Europa Fortaleza”

Venres 31 de marzo ás 20.00 no Café de Catro a Catro (Rúa Girona 16)

Presenta Iria Vázquez, profesora da Universidade de Vigo e experta en movementos migratorios.

refugiadosredes

Facer Anticapitalismo. Mudar o presente

A mocidade somos unha xeración que só coñeceu “a crise”, como lles fixeron pagar os pratos rotos ás de abaixo. Vimos como os que saquearon o público pretendían botarnos o morto a algunhas de nós pola nosa orixe ou cor de pel. Crecemos despois de que explotase a burbulla e resultase que non era verdade iso de que todo o mundo era de clase media. Machucáronnos con que viviriamos peor que os nosos pais e que nos esquecésemos dun traballo fixo, esa antigüidade. Mentres nos din que o machismo é algo do pasado, o acoso nas rúas ou as aulas lémbranos cada día que é ben presente. E en casa son as nosas nais e tías quen están obrigadas a facerse cargo dos familiares que o necesitan.

Non cremos nun piso en propiedade, unhas vacacións no Caribe e un coche de alta gama. Crecemos con despedimentos, paro, EREs en casa, desafiuzamentos… Malabarismos para chegar ao final de mes. Somos a xeración á que ser mileurista parécelle un choio. As nosas familias non se atreven a dicirnos que estudemos moito e así atoparemos traballo seguro. Dá igual se estudamos ou queremos estudar unha carreira ou formación profesional, a todas obrígannos a competir por unhas bolsas insuficientes. Vimos como subían os cocientes das clases, como os institutos caían a pedazos (as que non estudamos en barracóns) e como nosas profesoras tiñan cada vez peores condicións. Desde pequenos dixéronnos que nos preparemos para ser emprendedores, é dicir, aprender a darlle cotenadas ao de á beira. Ou que aforremos para un billete de ida ao acabar os estudos. Algunhas estudamos coa presión de saber que a nosa familia fai un gran esforzo. Outras coas enerxías e o tempo que nos deixa traballar para pagar os prezos desorbitados das taxas. Os nosos institutos e facultades lánzannos como carne de canón, como man de obra gratuíta, en prácticas sen remunerar. Dinnos que é a única forma de inserirse (algún día) no mercado de traballo. Que se traballamos moito, portámonos ben e non protestamos, quen sabe? quizais nos fan un contrato de tres meses.

Dinnos que o peor da crise xa pasou e que veñen tempos mellores. Con todo, seguimos en curros de merda ou sen eles, seguimos sen poder estudar e sen poder irnos de casa. A súa saída da crise é a guerra contra e entre os de abaixo, a exclusión, o machismo, o racismo, o auxe da extrema dereita? A súa saída á crise é que nos afagamos a isto, que o aceptemos como normal. A nosa: outra sociedade necesaria. Unha sociedade nova: feminista, diversa sexualmente, libre de racismo e onde as mozas podamos emanciparnos. Para iso, non nos serve só votar cada catro anos. De nada serve esperar ao futuro. Se queremos vidas mellores teremos que pelexalas. Aquí e agora. Sabemos que a transformación social é unha auténtica carreira de fondo, un tríatlon, pero que será imposible sen as loitas cotiás, sen a acción colectiva.

As ideas non viven sen organización por iso chamamos a que participedes connosco nun proceso de discusión, formación e acción. Queremos agruparnos como mozos anticapitalistas para fortalecer o movemento estudantil, o movemento feminista e LGTBI, así como as loitas contra o racismo e a precariedade nos barrios; para reabrir un ciclo de mobilizacións. Porque as nosas irmás maiores abriron a crise de réxime envorcándose no 15M: agora tócanos a nós non permitir que se peche. Porque nunca tivemos esperanzas neste réxime, pero crecemos coas loitas pola dignidade: agora tócanos a nós Facer Anticapitalismo, mudar o presente.

1cartelredesgal

Comunicado de Valoración

Terminou o Segundo Congreso de Podemos, popularmente coñecido como “Vistalegre II”. En primeiro lugar, desde a nosa candidatura queremos felicitar a Pablo Iglesias e a “Podemos para Todas” por obter o apoio da maioría das inscritas. Tamén dar o parabén ás outras propostas e aos miles de persoas que participaron nos debates: enriquecemos colectivamente a Podemos compartindo ideas.

Desde Podemos en Movemento tentamos mostrar a través da nosa práctica o Podemos que nos gustaría, o Podemos que tratamos de construír día a día. Fixemos unha candidatura que se financiou mediante donativos públicos, fixemos un crowdfunding e faremos públicos todos os nosos ingresos e gastos. Eliximos os nosos candidatos en caucus abertos, con voto individual e proporción territorial e de xénero. Debatemos e emendamos os nosos documentos antes de presentalos.

A nosa idea non era acumular postos. Queriamos pór encima da mesa tarefas fundamentais que se abandonaron no primeiro Vistalegre: máis democracia interna, máis apertura cara aos movementos e cara ás loitas, pluralismo, contrapoder, construción desde abaixo, antagonismo, poder constituínte. Volvemos falar de non pagar a débeda, de feminismo, de bens comúns, de nacionalizar as eléctricas, do dereito a decidir dos pobos, de municipalismo, de ecoloxía, de parar ao autoritarismo, de democracia radical. Cremos que o conseguimos. Hoxe, moitas das nosas propostas e ideas son asumidas por moita máis xente. Agora o noso obxectivo é que estean presentes na vida cotiá de Podemos.

Para acabar, queremos dar as grazas a todas as persoas que nos votáchedes e tamén a todas as que discutíchedes as nosas ideas desde o respecto e o compañeirismo. Tratamos de ser un foco de racionalidade para contribuír ao debate político e ao desenvolvemento do proxecto en clave colectiva. Por desgraza, a falta de proporcionalidade do chamado sistema “Desborda” nos infrarrepresenta no Consello Cidadán Estatal: co 13% dos votos, só temos o 3% dos representantes. Por suposto, agora toca saír a por todas e prepararnos para derrotar á gran coalición ao servizo da troika e dos poderes financeiros, para gañar a revolución democrática e a transformación social.

logo-podemos-en-movimiento-cabecera-facebook